Thuê trọ có phải đăng ký tạm trú không? Ai làm, cần giấy gì
Ở trọ từ 30 ngày ngoài phường thường trú thì phải đăng ký tạm trú. Ai làm, hồ sơ gồm gì, mức phạt, và đưa căn cước cho chủ trọ sao cho an toàn.
Mezhome
16 tháng 11, 20269 phút đọc
Dọn vào phòng mới được ba tuần, bạn nhận tin nhắn của chủ trọ: "Em gửi chị ảnh căn cước hai mặt, chị làm tạm trú cho." Bạn khựng lại ở hai chỗ. Ở trọ thì có bắt buộc phải làm tạm trú không, hay đó chỉ là thói quen của chủ nhà? Và tấm ảnh căn cước gửi qua tin nhắn rồi sẽ đi những đâu?
Thuê trọ có phải đăng ký tạm trú không?
Có, nếu bạn rơi đúng vào ba điều kiện của Điều 27 Luật Cư trú 2020: đến sinh sống tại một chỗ ở hợp pháp, chỗ ấy nằm ngoài xã, phường nơi bạn đã đăng ký thường trú, và bạn ở từ 30 ngày trở lên để đi làm, đi học hoặc vì mục đích khác.
Ba tình huống hay gây nhầm:
- Ở dưới 30 ngày. Luật gọi là lưu trú, không phải tạm trú. Việc cần làm là thông báo lưu trú. Trách nhiệm thông báo trước hết thuộc về phía có chỗ ở; nếu họ không có mặt tại chỗ ở thì người đến lưu trú tự thông báo (Điều 30 Luật Cư trú, được Luật số 118/2025/QH15 sửa đổi từ ngày 01/7/2026).
- Thuê trọ ngay trong xã, phường mình đang thường trú. Điều 27 chỉ nói tới chỗ ở nằm ngoài đơn vị hành chính cấp xã nơi đã đăng ký thường trú. Không chắc thì hỏi công an phường.
- Ở lâu hơn hai năm. Mỗi lần đăng ký tạm trú có thời hạn tối đa 2 năm và được gia hạn nhiều lần. Hồ sơ gia hạn nộp trong 15 ngày trước ngày hết hạn.
Ai đi đăng ký: người thuê hay chủ trọ?
Người thuê. Luật giao nghĩa vụ cho công dân đến sinh sống, tức chính người ở trọ. Chủ trọ có thể khai hộ trên ứng dụng VNeID, nhưng luật không buộc họ làm thay bạn.
Dù vậy chủ trọ vẫn có mặt trong hồ sơ, ở đúng một chỗ: xác nhận đồng ý cho bạn đăng ký vào chỗ ở của họ. Theo hướng dẫn của công an địa phương, việc xác nhận làm bằng một trong hai cách: bấm đồng ý trên VNeID của chủ nhà, hoặc ký vào tờ khai giấy (mẫu CT01).
Vì thế, câu nên hỏi trước khi đặt cọc là: "Anh chị có xác nhận cho em đăng ký tạm trú không, và xác nhận bằng cách nào?" Chủ trọ lảng tránh câu này là một dấu hiệu đáng nghĩ: có thể người đang cho thuê không phải chủ sở hữu, có thể căn nhà còn vướng mắc giấy tờ.
Hồ sơ gồm gì?
Theo Điều 28 Luật Cư trú 2020, hồ sơ chỉ có hai thứ:
- Tờ khai thay đổi thông tin cư trú.
- Giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp. Với người thuê trọ, đó thường là hợp đồng thuê. Theo điểm a khoản 3 Điều 5 Nghị định 154/2024/NĐ-CP, văn bản cho thuê nhà không phải công chứng hoặc chứng thực mới dùng được cho việc này.
Khi cơ quan đăng ký cư trú đã khai thác được thông tin về chỗ ở từ căn cước điện tử, tài khoản định danh điện tử hoặc các cơ sở dữ liệu thì bạn không phải nộp lại giấy tờ ấy.
Nếu hai bên mới chỉ thoả thuận miệng, đây là lý do tốt để đề nghị viết ra giấy; bài hợp đồng thuê nhà viết tay có giá trị không liệt kê những nội dung nên có.
Làm trên điện thoại: 6 bước
Các bước dưới đây theo hướng dẫn của Công an tỉnh Khánh Hoà về đăng ký tạm trú trên VNeID; tên nút có thể đổi nhẹ theo phiên bản ứng dụng.
- Mở VNeID, vào "Thủ tục hành chính", chọn "Đăng ký tạm trú", xác thực bằng mật mã hoặc sinh trắc học.
- Chọn "Tạo mới yêu cầu", đăng ký cho bản thân hoặc khai hộ người khác.
- Chọn đăng ký vào hộ đã có hoặc lập hộ mới; chọn cách chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở xác nhận (qua VNeID hoặc bằng tờ khai CT01); nhập họ tên và số định danh cá nhân của người xác nhận.
- Nhập địa chỉ phòng trọ.
- Đính kèm hợp đồng thuê, kiểm lại rồi gửi hồ sơ.
- Theo dõi ở mục lịch sử yêu cầu. Hồ sơ đứng ở trạng thái chờ xác nhận thì nhắn chủ nhà mở VNeID để bấm đồng ý.
Không quen làm trên điện thoại thì mang hồ sơ tới cơ quan đăng ký cư trú nơi có phòng trọ, thường là công an xã, phường.
Mất bao lâu? Trong 3 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký cư trú thẩm định và cập nhật nơi tạm trú mới của bạn vào Cơ sở dữ liệu về cư trú.
Lệ phí bao nhiêu? Thông tư 75/2022/TT-BTC ấn định 15.000 đồng cho một lần đăng ký nộp trực tiếp và 7.000 đồng nếu nộp trực tuyến. Riêng hồ sơ làm qua VNeID đang được miễn lệ phí từ ngày 01/4 đến hết ngày 31/12/2026 theo Thông tư 29/2026/TT-BTC. Con số này hữu ích khi có người báo "phí làm tạm trú" vài trăm nghìn đồng: phần chênh là tiền công làm hộ, bạn có thể hỏi rõ hoặc tự làm lấy.
Không đăng ký thì sao?
Nghị định 282/2025/NĐ-CP áp dụng từ ngày 15/12/2025. Theo điểm a khoản 1 Điều 10, người không thực hiện đúng quy định về đăng ký tạm trú bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đến 1.000.000 đồng. Quy định này áp vào người có nghĩa vụ đăng ký; với phòng trọ, đó là người thuê.
Phía cho thuê cũng có nghĩa vụ riêng. Cơ sở có chức năng lưu trú không thông báo lưu trú bị phạt từ 2 đến 12 triệu đồng tuỳ số người, tổ chức thì gấp đôi (Điều 10 Nghị định 282/2025, phần này được Nghị định 347/2026/NĐ-CP sửa đổi từ ngày 15/9/2026).
Chủ trọ hỏi căn cước: đưa gì, giữ gì
Chủ trọ cần thông tin của bạn là chính đáng: họ tên, ngày sinh, số định danh cá nhân để ghi hợp đồng, để xác nhận hồ sơ tạm trú, để thông báo lưu trú. Cho xem thẻ và cho chép thông tin là đủ cho cả ba việc.
Thẻ gốc: không để lại. Luật Căn cước 2023 chỉ nêu vài trường hợp thẻ căn cước bị giữ, đều do cơ quan có thẩm quyền thực hiện (Điều 29, ví dụ người đang bị tạm giữ, tạm giam, chấp hành án phạt tù); quan hệ thuê trọ không nằm trong đó. Luật cũng cấm cầm cố, nhận cầm cố thẻ căn cước và cấm chiếm đoạt, sử dụng trái phép thẻ của người khác. Điều 11 Nghị định 282/2025 phạt từ 8 đến 10 triệu đồng với việc cầm cố, nhận cầm cố thẻ, từ 2 đến 4 triệu đồng với việc chiếm đoạt, sử dụng trái phép thẻ của người khác. Chủ trọ nói "để thẻ lại làm tin" thì bạn có thể từ chối: thứ làm tin là tiền cọc.
Ảnh chụp căn cước: gửi có điều kiện. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 (số 91/2025/QH15, hiệu lực từ 01/01/2026) đặt nguyên tắc: dữ liệu cá nhân chỉ được thu thập, xử lý trong phạm vi và mục đích cụ thể, rõ ràng, và nhìn chung phải có sự đồng ý của người có dữ liệu. Áp vào chuyện thuê trọ, có bốn thói quen nên giữ:
- Chưa xem phòng, chưa gặp người cho thuê thì chưa gửi ảnh căn cước. "Gửi căn cước để giữ chỗ" là lời đề nghị nên từ chối.
- Ưu tiên cho xem thẻ trực tiếp và để chủ trọ chép thông tin vào hợp đồng.
- Nếu phải gửi ảnh, viết đè lên ảnh một dòng mục đích, ví dụ "Chỉ dùng để đăng ký tạm trú tại phòng 3, số 12 ngõ A, tháng 11/2026".
- Không gửi kèm ảnh chân dung cầm thẻ, mã OTP hay mật khẩu ứng dụng. Việc tạm trú không cần những thứ đó.
4 câu về tạm trú nên hỏi trước khi cọc
- Phòng này có đăng ký tạm trú được không, anh chị xác nhận qua VNeID hay ký tờ khai?
- Người ký hợp đồng với em là chủ sở hữu hay người thuê lại? Nếu là người thuê lại thì ai xác nhận chỗ ở?
- Anh chị cần những thông tin gì của em, dùng vào việc gì?
- Nếu nhờ anh chị làm hộ thì tốn bao nhiêu, gồm những khoản nào?
Bốn câu này hỏi mất hai phút, và câu trả lời cho bạn biết về người cho thuê nhiều hơn mọi tấm ảnh trong tin đăng.
Trước khi cọc, soi lại tin một lần
Việc khó tự làm hơn là nhìn ra tin cho thuê có gì bất thường trước khi tới nơi, lúc chủ nhà đã giục gửi căn cước và chuyển cọc.
Soi bất động sản AI trên MezHome nhận link, nội dung hoặc ảnh chụp một tin cho thuê bất kỳ, kể cả tin không đăng trên MezHome, rồi trả về báo cáo có phần Bẫy Cọc Radar, Câu Hỏi Vàng và Checklist Xem Nhà. Bạn xem trước được một báo cáo mẫu đầy đủ tại mezhome.com/soi-bat-dong-san/xem-thu. Về tờ giấy cọc, đọc thêm bài đặt cọc thuê nhà bao nhiêu là vừa. MezHome là nơi kết nối và cung cấp công cụ, không làm thay thủ tục cư trú và không thay cho việc bạn tự hỏi đủ bốn câu ở trên.
Căn cứ pháp lý và nguồn
- Luật Cư trú 2020 (số 68/2020/QH14), Điều 27, 28 và 30; Điều 30 được sửa đổi bởi Luật số 118/2025/QH15, hiệu lực 01/7/2026.
- Nghị định 154/2024/NĐ-CP, điểm a khoản 3 Điều 5.
- Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực 15/12/2025), Điều 10 và 11; Nghị định 347/2026/NĐ-CP (hiệu lực 15/9/2026).
- Thông tư 75/2022/TT-BTC về lệ phí đăng ký cư trú; Thông tư 29/2026/TT-BTC (ký 27/3/2026).
- Luật Căn cước 2023 (số 26/2023/QH15), Điều 7 và 29.
- Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 (số 91/2025/QH15).
- Tuổi Trẻ, bài về giấy tờ đăng ký tạm trú cho người thuê nhà (23/02/2026); VTV, bài về Nghị định 347/2026/NĐ-CP (10/9/2026); Công an tỉnh Khánh Hoà, hướng dẫn đăng ký tạm trú trên VNeID (31/3/2025).
Quy định có thể được sửa đổi; điều khoản trong bài đúng tới tháng 11/2026. Bài viết cung cấp thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý cho từng trường hợp. Với trường hợp của riêng bạn, hãy hỏi công an xã, phường nơi bạn đang ở.
Sẵn sàng tìm nhà phù hợp?
Xem phòng trọ, căn hộ và văn phòng cho thuê trên bản đồ Mezhome.



